Manisa’nın Demirci ilçesinde dağlarda kendiliğinden yetişen çitlembik, kırsal mahallelerde yaşayan kadınların önemli gelir kaynaklarından biri oldu. Her yıl yaklaşık 450 ton toplanan çitlembik, yıkama ve kurutma işlemlerinin ardından İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa’daki ilaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor.
Demirci’yi çevreleyen yayla ve kırsal alanlarda yetişen çitlembik, yöre halkına ek gelir sağlıyor. Hatmi çiçeği, kekik ve papatyanın yanı sıra bölgenin önemli doğal ürünleri arasında bulunan çitlembik, eylül ayıyla birlikte yeşil renge dönmeye başlayınca kadınlar tarafından imece usulüyle toplanıyor.
Dağlardan toplayıp kazanlarda yıkıyorlar
Demirci ilçe merkezinin yanı sıra Rahmanlar, Kulalar, Sevinçler, Esenyurt, Mezitler, Boyacık ve Kerpiçlik başta olmak üzere yaklaşık 40 mahallede çitlembik hasadı yapılıyor. Sabahın erken saatlerinde kovalarıyla dağlara çıkan kadınlar, dik yamaçlarda topladıkları çitlembikleri çuvallarla evlerine taşıyor.
Yapraklarından ve kırmızı tanelerinden ayrılması için su dolu kazanlarda yıkanan çitlembikler, daha sonra güneşe serilerek kurutuluyor. İşlemden geçirilen ürünün bir bölümü kavrularak çerez olarak tüketilirken, bir bölümü de yağının çıkarılması ve sanayide kullanılması amacıyla satılıyor.
78 yaşındaki Zeynep Nine yıllardır çitlembik topluyor
Çocukluğundan bu yana dağlarda çitlembik topladığını anlatan 78 yaşındaki çiftçi Zeynep Sönmez, geçmişte ailesiyle birlikte topladığı ürünlerin yağını çıkararak kendi ihtiyaçları için kullandıklarını söyledi.
Sönmez, “Biz çocukluğumdan beri annemle, yengemle dağlara giderdik. Sıyırır getirirdik. Çöplerini yıkayıp kurutur, öğüterek yağını çıkartırdık. Ekim ayı girmeden yetişmeye başlıyor. Yeşilini toplayıp eve getiriyoruz. Kazanı suyla doldurup, üstüne çıkanları alıyoruz. Altın yeşilini süzüp çuvala koyuyoruz, serip kurutup satıyoruz. Eskiden yağını çıkartıp kendimiz yiyorduk, şimdi her şey bol olduğu için kendimiz yemeyip satıyoruz” dedi.
Hem çerez olarak tüketiliyor hem satılıyor
Rahmanlar Mahallesi’nden Havana Sönmez de çitlembik toplamanın kadınlar için önemli bir gelir kapısı olduğunu belirtti.
Sonbaharla birlikte kadınların bir araya gelerek dağlardan çitlembik topladığını anlatan Sönmez, ürünün kurutulduktan sonra satıldığını ya da yağının çıkarıldığını ifade etti.
Çitlembiğin yörede farklı şekillerde tüketildiğini kaydeden Sönmez, “Güz geldiği zaman kadınlar toplanıp gidip topluyoruz. Süzüp, kurutup kimisi yağını yaptırıyor, kimisi satıyor. Kadınlarımız ailelerine destek oluyor. Kurutup çerez olarak da yiyoruz, yağını çıkartıp ekmek kızartarak yemeklere katıyoruz. Yakmadan yenirse şifa niyetine tüketiliyor. Astıma yararlı olduğu, mide rahatsızlıklarına iyi geldiği ve hazımsızlığı giderdiği söyleniyor” diye konuştu.
